Onderzoek naar autobanden, microplastic en fijnstof?

Emissions Analytics, een Engels onderzoekteam, publiceerde in maart 2020 een rapport over autobanden, microplastic en fijnstof. Hierin geschreven staat dat de vervuiling door autobanden 1.000 keer erger is dan de vervuiling door uitlaatgassen van de auto. Het zet de autoband in een behoorlijk negatief daglicht, want fijnstofvervuiling en microplastic is juist iets waar we graag vanaf willen. Wanneer we het rapport onder de loep leggen, blijkt echter al snel dat het een aantal tekortkomingen heeft. Dit artikel bevat een aantal kanttekeningen betreft het onderzoek.

Microplastic en fijnstof

Dat banden voor een bepaalde mate van vervuiling zorgen, staat vast. Microplastic komt bijvoorbeeld vrij door slijtage aan het wegdek, de autobanden en andere auto-onderdelen. Deze zijn tussen de 1 en 5 millimeter groot. Microplastic is vervuilend, maar is lang niet zo erg als fijnstof. Fijnstof is veel kleiner; 1 tot 10 micrometer. Even ter vergelijking: een menselijke haar is 70 micrometer.

Het gaat vooral om de zeer kleine fijnstofdeeltjes. Deze kunnen namelijk redelijk gemakkelijk ons lichaam binnendringen en zorgen voor gezondheidsproblemen, zoals hartaanvallen, astma en ademhalingsproblemen. Uit onderzoek is gebleken dat 20% van de astmagevallen bij kinderen gerelateerd is aan verkeersluchtvervuiling. Het meest vervelende is dat deze vervuiling niet of nauwelijks waarneembaar is met het blote oog.

In Nederland wordt jaarlijks bijna 41 ton fijnstof geproduceerd. Daarvan is 10% gerelateerd aan niet-uitlaatmissies in het verkeer, waarbij 3.5% van de totale uitstoot voor de rekening komt van bandenslijtage. Dat is 1.420 ton in totaal. Overigens is de fijnstofvervuiling door het verkeer in de periode tussen 1990 en 2016 met 60% afgenomen.

Opvallend is dat 28% (11.300 ton) van de fijnstofvervuiling in Nederland afkomstig is van uitlaatgassen in het verkeer. Uiteraard neemt dit getal af naar mate er meer elektrische auto’s in het verkeer deelnemen; die hebben immers helemaal geen uitlaatgassen, waarmee de fijnstofuitstoot aanzienlijk wordt gereduceerd. De 28% is opvallend, omdat Emissions Analytics in het rapport beweert dat de vervuiling door autobanden 1.000 keer groter is dan de vervuiling door uitlaatgassen. Dat is echter onmogelijk wanneer uitlaatgassen al voor een kwart van de vervuiling staan. Dit is dus de eerste kritische opmerking richting het onderzoeksrapport.

Hoe zit het nou met het onderzoek van Emissions Analytics?

Emissions Analytics berekende dat de testauto 5,8 gram vervuiling produceert per kilometer. Dit is wel een erg hoog getal, en bijna ‘too good to be true’, tenzij de band zelf rubber genereert tijdens het rijden. Een gemiddelde autoband heeft namelijk een levensduur van 40.000 kilometer. Dat betekent dat de testauto van Emissions Analytics in totaal 232 kg vervuiling zou produceren, waarbij elke band minstens 58 kilo aan vervuiling op zou moeten leveren.
Gelukkig voor automonteurs, is geen enkele autoband 58 kilo. Sterker nog, de zwaarste autoband op de markt is 15 kilo. De lichtste autoband weegt slechts 6,5 kilo. Concreet betekent dit dat de banden nooit 5,8 gram aan vervuiling kunnen opleveren, simpelweg omdat zij dat gewicht niet hebben.
Wie de cijfers er nog wat dieper bij pakt, ziet dat de gemiddelde autoband 20% van het gewicht verliest voordat de banden vervangen worden. Wanneer we uitgaan van een gemiddeld gewicht van 15 kg voor een autoband, dan betekent dit een verlies van 3 kg. Dit is bijna 20x minder dan de uitkomst van het Engelse onderzoek. Bereken je de cijfers aan de hand van de lichtste banden op de markt, dan is de uitkomst ongeveer 45x lager.

Uiteindelijke conclusie

Banden zijn dus lang niet zo vervuilend als het rapport van Emissions Analytics beweert. Het blijft echter een feit dat elke onnodige gram vervuiling een gram te veel is. Daarom is het goed om te weten dat elke automobilist bij kan dragen aan de reductie van de vervuiling. Bijvoorbeeld door de wielen op tijd uit te laten lijnen. Zie je dat één van de banden harder slijt dan de andere banden – of is de slijtage op het loopvlak vooral aan de binnen- of buitenzijde van de band te zien? Dan moeten de wielen opnieuw uitgelijnd worden om onnodige slijtage aan de banden te voorkomen.

Een andere manier om vervuiling tegen te gaan, is door het regelmatig controleren van de bandenspanning. Een band met over- of onderspanning presteert namelijk verre van optimaal. Dit resulteert niet alleen in een hoger brandstofverbruik, maar zorgt ook voor snellere bandenslijtage. Controleer de bandenspanning daarom minstens eens per maand en extra voor een lange reis met de auto. Gezien het feit dat ruim 60% van de auto’s met een onjuiste bandenspanning rijdt volgens de ANWB, kunnen we hiermee de vervuiling in het verkeer al flink af laten nemen.
Ook draagt een rustige rijstijl bij aan het terugdringen van de vervuiling. Rustig optrekken en geleidelijk afremmen zorgt ervoor dat de banden veel langer meegaan, dan wanneer je ‘sportief’ rijdt. Daarnaast is de bandenkeuze ook van belang. De premiumbanden (banden van gerenommeerde merken) gaan gemiddeld 20% langer mee dan budgetbanden. In termen van microplastic- en fijnstofvervuiling betekent dit dat de premiumbanden minder vervuilend zijn voor mens en milieu dan de budgetbanden. Onder de streep zijn deze budgetbanden ook lang niet altijd echt goedkoper, omdat de levensduur van deze banden aanzienlijk lager uitvalt.

Verbeteren van de luchtkwaliteit: dat moeten we samen doen

Het aandeel van autobanden in de luchtvervuiling is veel lager dan Emissions Analytics doet vermoeden. Desalniettemin, is het verstandig om wat meer aandacht te maken voor de luchtkwaliteit. Daar speelt de elektrische auto een grote rol in, omdat de uitstootvervuiling wegvalt. Zeker het vervangen van oudere dieselauto’s en vrachtwagens door elektrische voertuigen, zorgt voor een grote verbetering van de luchtkwaliteit; vooral langs drukke wegen. Daar zien we namelijk in verhouding de meeste kinderen met luchtwegproblemen. Verder is het beter om te kijken naar het stoken van hout (kachel of vuurkorf) omdat dit voor veel meer fijnstof- en luchtvervuiling zorgt dan de autobanden. Wellicht kan Emissions Analytics daar de pijlen op richten in een volgend onderzoek.

Hier vind je het volledige onderzoek naar fijnstof en autobanden.